H εμπειρία της πανδημίας, έδειξε περίτρανα την ανάγκη για διεύρυνση και ανάπτυξη της εγχώριας βιομηχανίας στο πλαίσιο μιας πιο ισορροπημένης παραγωγικής ανάπτυξης της οικονομίας.
Η ελληνική βιομηχανία πορεύεται τα τελευταία έτη με ανταγωνιστικό μειονέκτημα το υψηλό ενεργειακό κόστος έναντι των βιομηχανιών άλλων ευρωπαϊκών χωρών, όπου οι αγορές είναι πιο υγιείς και ανταγωνιστικές, και υπάρχει ταυτόχρονα πολιτική βούληση για τη λήψη και εφαρμογή αντισταθμιστικών μέτρων, ώστε να ανακοπεί η τάση αποβιομηχάνισης και να ενισχυθεί η παραγωγική βάση των χωρών αυτών.
Στη χώρα μας διαπιστώνουμε δυστυχώς ότι η στήριξη της βιομηχανίας δεν αποτελεί προτεραιότητα για την κυβέρνηση , όπως θα αναλύσουμε παρακάτω. Είναι σαφές ότι, παρά την πρόσφατη πτώση των τιμών, οι τιμές ενέργειας για τους μεγάλες βιομηχανίες στη χώρα μας εξακολουθούν να μην είναι ανταγωνιστικές.
Το γεγονός αυτό επιβεβαιώνεται και από πρόσφατη μελέτη που έγινε για λογαριασμό της Ολλανδικής κυβέρνησης, από την οποία προκύπτει ότι η τελική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας για τις ελληνικές μεγάλες βιομηχανίες είναι διπλάσια ως προς εκείνη των γερμανικών και τριπλάσια ως προς εκείνη των γαλλικών βιομηχανιών.
Η διαφορά οφείλεται αφενός στις υψηλότερες τιμές της ελληνικής χονδρεμπορικής αγοράς, αφετέρου στις χαμηλότερες εκπτώσεις για τις ρυθμιζόμενες χρεώσεις που ισχύουν στη χώρα μας για τις μεγάλες βιομηχανίες και στις «κουτσουρεμένες» κρατικές ενισχύσεις που δίδονται στις επιλέξιμες βιομηχανίες σε σύγκριση με εκείνες που τυγχάνουν οι αντίστοιχες γερμανικές και γαλλικές βιομηχανίες.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα «κουτσουρεμένης» επιδότησης αποτελεί η επιδότηση που δίδεται στις εγχώριες βιομηχανίες για να αντισταθμίσουν την επιβάρυνση από το κόστος του CO2. Το ποσό που δίνεται είναι κατά 60% μικρότερο εκείνου του αντίστοιχου γερμανικού, παρόλο που το αποτύπωμα άνθρακα των δύο χωρών είναι το ίδιο, και ενώ στη χώρα μας έχει εγκριθεί η ίδια μεθοδολογία υπολογισμού της επιδότησης.
Επίσης παρατηρούμε ότι καθυστερεί σημαντικά η διαδικασία δρομολόγησης ήδη εγκεκριμένων μηχανισμών, όπως η έκδοση της ΥΑ στο πλαίσιο του Temporary Crisis and Transition Mechanism (ΤCTF) για την ενεργοποίηση μηχανισμού αντιστάθμισης της επιβάρυνσης που υπέστησαν οι βιομηχανίες από τις υψηλές τιμές ενέργειας το 2023 συνολικού κόστους περίπου 40εκ€, μέτρο που έχει ήδη εφαρμοστεί και έχουν ήδη εκταμιευτεί τα αναλογούντα ποσά σε όλη την υπόλοιπη Ευρώπη.
Θεωρούμε επίσης επιβεβλημένο να αξιοποιηθεί το νέο θεσμικό πλαίσιο που εισάγει ο νέος ευρωπαϊκός κανονισμός για τη λειτουργία της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, που εγκρίθηκε πρόσφατα.
Συγκεκριμένα θεσμοθετείται η δυνατότητα των κρατών μελών να εφαρμόσουν μηχανισμούς αποζημίωσης της διαθεσιμότητας για προσφορά ευέλικτης ισχύος αποκλειστικά από τη ζήτηση και την αποθήκευση (non fossil flexibility), όπως αυτός που πρόσφατα εγκρίθηκε στη Γαλλία (SA 107352).
Η υλοποίηση αυτών των μηχανισμών δύνανται να εγκριθούν ανεξάρτητα από την έγκριση μηχανισμού ευελιξίας για τις νέες σύγχρονες μονάδες φ.α, οι οποίες σταδιακά τίθενται σε λειτουργία.
Με το νέο πλαίσιο, δίνεται η δυνατότητα στις βιομηχανίες, προσφέροντας υπηρεσίες ευελιξίας στο σύστημα, να εξασφαλίσουν ένα έσοδο επιτυγχάνοντας ταυτόχρονα μείωση του αποτυπώματος άνθρακα στην ηλεκτροπαραγωγή.
Βάσει του νέου κανονισμού πρέπει άμεσα ο ΑΔΜΗΕ να καθορίσει τις ανάγκες του συστήματος σε ευέλικτη ισχύ από οντότητες που έχουν μηδενικό αποτύπωμα άνθρακα, ώστε να προχωρήσει η κυβέρνηση σε κοινοποίηση προς έγκριση στην Επιτροπή ενός αυτόνομου non fossil flexibility support scheme.
Την ίδια στιγμή προτείνεται από την κυβέρνηση ως λύση για να αποκτήσουν οι μεγάλες βιομηχανίες της χώρας ανταγωνιστική τιμή ενέργειας η σύναψη μακροχρόνιων συμβάσεων με παραγωγούς ΑΠΕ(πράσινα ΡΡΑ).
Στις συνθήκες όμως που διαμορφώνονται, όπως θα αναλύσουμε ακολούθως, προκύπτει ότι τα ΦΒ τα επόμενα έτη θα ανακτούν πολύ χαμηλές τιμές συγκρινόμενες ως προς τη μέση τιμή της αγοράς. Το γεγονός αυτό μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι οι προτεινόμενες μακροχρόνιες συμβάσεις αγοράς πράσινης ενέργειας (ΡΡΑ) δεν αποτελούν από μόνες τους λύση για να επιτύχουν οι ελληνικές βιομηχανίες ανταγωνιστική τιμή ενέργειας, καθώς εμπεριέχουν τεράστιο επιχειρηματικό ρίσκο στις τιμές που προσφέρονται.
Είναι πλέον σύνηθες φαινόμενο να βλέπουμε καθημερινά, κύρια στις ώρες ηλιοφάνειας, μηδενικές ή και αρνητικές τιμές στο χρηματιστήριο ενέργειας, όταν η συνολικά παραγόμενη ενέργεια εκείνες τις ώρες υπερβαίνει κατά πολύ τη ζήτηση (κατανάλωση) στο σύστημα (δίκτυο Υψηλής τάσης), γεγονός που επιβάλει την αναγκαστική περικοπή της πλεονάζουσας πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας στο σύνολο της, προς αποφυγή black out.
Συγκεκριμένα η μέση τιμή ανάκτησης για ένα ΦΒ τον Μάρτιο και τον Απρίλιο ήταν 46€/MWh και 33€/MWh αντίστοιχα, όταν η μέση οριακή τιμή του χρηματιστηρίου ενέργειας για Μάρτιο και Απρίλιο ήταν αντίστοιχα 67,54€/MWh και 60,11€/MWh.
Το ρίσκο θα μειωθεί εφόσον εγκριθεί μηχανισμός επιδότησης της βιομηχανίας για μέρος του κόστους, που προκύπτει από την προσαρμογή της καμπύλης παραγωγής ενός ΦΒ στην καμπύλη λειτουργίας μιας βιομηχανίας (Green Pool). Προς τούτο απαιτείται να ασκηθεί από την ελληνική κυβέρνηση ισχυρή πίεση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εγκρίνει το αίτημα της χώρας μας, το οποίο είναι σε εκκρεμότητα εδώ και τρία έτη.
Επισημαίνουμε ότι ήδη νέες ΑΠΕ δυναμικότητας 15 GW έχουν λάβει όρους σύνδεσης, πλέον των 13 GW που είναι σε λειτουργία, ενώ ο υπερφιλόδοξος στόχος στο νέο ΕΣΕΚ για το 2030 προβλέπει επιπλέον εγκατάσταση 23,5 GW νέων ΑΠΕ, όταν η ζήτηση από τις 50 ΤWh θα αυξηθεί μόνο κατά 9.5TWH.
Επομένως είναι προφανές ότι τα επόμενα έτη, παρά τις μονάδες αποθήκευσης (μπαταρίες) που θα εγκατασταθούν είτε ως αυτόνομες, είτε μαζί με ΦΒ, οι περικοπές θα ενταθούν και οι τιμές ανάκτησης των ΦΒ θα υστερούν σημαντικά ως προς τη μέση τιμή της αγοράς.
Από τα ανωτέρω συνάγουμε ότι υπάρχει ορατός κίνδυνος η χρηματοδότηση της περαιτέρω ανάπτυξης των ΦΒ να καταστεί οικονομικά μη βιώσιμη, καθώς θα συμπιεστεί σημαντικά η αμοιβή που θα ανακτούν τα ΦΒ από το χρηματιστήριο ενέργειας.
Είναι προφανές ότι οι ελληνικές βιομηχανίες έντασης ενέργειας μπροστά σε αυτή την αβεβαιότητα για το μέλλον, αλλά όντας ήδη αντιμέτωπες με σκληρό διεθνή ανταγωνισμό λόγω της ύφεσης στην Ευρώπη και αντιλαμβανόμενες ότι η εγχώρια ενεργειακή βιομηχανική πολιτική έχει ως κεντρικό σημείο της το «κάντε διμερείς συμβάσεις με παραγωγούς ΑΠΕ» φρενάρουν οποιοδήποτε επενδυτικό πλάνο τους, γεγονός που οδηγεί στη συρρίκνωση τους.
Ως εκ τούτου βάσει των ανωτέρω, εάν δεν ληφθούν άμεσα μέτρα, , όπως αυτά που παρατέθηκαν, που εξασφαλίζουν ανταγωνιστικό κόστος ενέργειας για τις βιομηχανίες της χώρας, πολλές από αυτές, ατενίζοντας με αβεβαιότητα το άμεσο μέλλον να εξετάζουν το ενδεχόμενο περαιτέρω μείωσης της παραγωγής τους.
_______
Ο Αντώνης Κοντολέων είναι Πρόεδρος ΔΣ της ΕΒΙΚΕΝ.
Πηγή: EnergyPress
0 Σχόλια