Η φετινή χρονιά, ως έτος Ευρωεκλογών, είναι ιδιαίτερα σημαντική για την Ε.Ε. και την χώρα μας, καθώς αναμένεται να σηματοδοτήσει για την επόμενη πενταετία τις πολιτικές εκείνες που θα ενισχύσουν την περαιτέρω διείσδυση των ΑΠΕ στο ενεργειακό μίγμα. Στην Ελλάδα, αν και έχουν επιτευχθεί εντυπωσιακά βήματα προόδου στην συνεισφορά της ανανεώσιμης ενέργειας στην ηλεκτροπαραγωγή, δεν συμβαίνει το ίδιο με τους κλάδους θέρμανσης/ψύξης και μεταφορών, όπου παραμένουμε εξαρτημένοι σε μεγάλο βαθμό από τα ορυκτά καύσιμα.
Επομένως, είναι ευκαιρία και αναγκαιότητα να αναγνωριστεί ο ρόλος της σύγχρονης Βιοενέργειας ως κρίσιμος κινητήριος παράγοντας της ενεργειακής μετάβασης και της κλιματικής ουδετερότητας. Η επίτευξη των κλιματικών και ενεργειακών στόχων της Ε.Ε. απαιτεί μια σαφή και δομημένη στρατηγική με στόχο την εξάλειψη των ορυκτών καυσίμων. Σε αυτό το πλαίσιο, ο τομέας της βιοενέργειας έχει τα φυσικά χαρακτηριστικά για να διαδραματίσει καίριο ρόλο, κινητοποιώντας βιώσιμη βιομάζα με βάση συγκεκριμένα κριτήρια και κανόνες αειφορίας κατά μήκος ολόκληρης της αλυσίδας αξίας, λειτουργώντας ως αδιάλειπτη πηγή ενέργειας και συμπληρώνοντας τη διακοπτόμενη λειτουργία άλλων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Επίσης, ο κλάδος βιοθερμότητας μπορεί να συνεισφέρει σημαντικά σε ενεργοβόρες βιομηχανίες με ισχυρό ανθρακικό αποτύπωμα (hard-to-abate industries) και αρκετές από αυτές ήδη χρησιμοποιούν βιομάζα για να πραγματοποιήσουν την απαιτούμενη μετάβαση.
Παράλληλα, θα πρέπει να τονιστεί ότι η βιοενεργειακή βιομηχανία αποτελεί κυρίως έναν Ευρωπαϊκό τομέα και οι καινοτομίες της προωθούν τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα της Ε.Ε. Ο τομέας αυτός είναι επίσης καίριος για την τοπική οικονομία σε ολόκληρη την Ευρώπη, όπου έχει το δυναμικό να δημιουργήσει έως και 1,5 εκατομμύριο θέσεις εργασίας έως το 2050.
Εξίσου σημαντικό ρόλο παίζει η Βιοενέργεια ως ένας αναπόσπαστος και αξιόπιστος συντελεστής στην ανάγκη δέσμευσης διοξειδίου άνθρακα, μία απαραίτητη οδό, παράλληλη προς την ενεργειακή μετάβαση, για τον μετριασμό των επιπτώσεων της κλιματικής κρίσης. Σχεδόν όλα τα σενάρια μηδενικών εκπομπών δείχνουν την ανάγκη για σημαντική αύξηση της Βιοενέργειας για την απορυκτοποίηση και των τριών επιμέρους κλάδων ηλεκτροπαραγωγής, παραγωγής θερμότητας και μεταφορών. Η Βιοενέργεια αναγνωρίζεται επιστημονικά ως ανθρακικά ουδέτερη και μπορεί να είναι αρνητική σε άνθρακα (net negative) όταν συνδυάζεται με τεχνολογίες αιχμής, όπως η απορρόφηση και αποθήκευση άνθρακα (Bioenergy Carbon Capture & Storage - BECCS) και η δέσμευση άνθρακα μέσω βιοεξανθρακώματος (Biochar Carbon Removal - BCR).
Βλέπουμε, επομένως, ότι η σύγχρονη αξιοποίηση Βιομάζας εδράζεται σε τρεις βασικούς πυλώνες και συγκεκριμένα:
- Ενεργειακή μετάβαση, αποτελώντας τη μόνη από τις ΑΠΕ που προσφέρει απευθείας σταθερή ενέργεια σε όλο το φάσμα της τελικής ενεργειακής κατανάλωσης, δηλαδή σε ηλεκτρισμό, θερμότητα/ψύξη και μεταφορές, αντιπροσωπεύοντας (σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat 2021) το 55,7% του ενεργειακού μίγματος των ΑΠΕ και στους τρεις αυτούς τομείς και το 11,4% του συνολικού ενεργειακού μίγματος αντίστοιχα, σε επίπεδο Ε.Ε. των 27.
- Κυκλική βιοοικονομία, αποτελεί την πεμπτουσία της αξιοποίησης βιομάζας, καθώς κάθε χρόνο δύνανται να ανακυκλώνονται χιλιάδες τόνοι οργανικής ύλης μέσω της αξιοποίησης των γεωργικών υπολειμμάτων και της βιώσιμης διαχείρισης των δασών, οι οποίοι αποτελούν μόνιμη πηγή κινδύνου εξάπλωσης πυρκαγιών μεγάλης κλίμακας και διασποράς παθογόνων οργανισμών στο έδαφος και το περιβάλλον.
- Κλιματική ανθεκτικότητα, καθώς τα παράλληλα βιοπροϊόντα (πράσινο CO2, βιοάνθρακας-biochar, κ.α.), τα οποία προκύπτουν κατά την ανακύκλωση οργανικής ύλης και υπολειμμάτων βιομάζας, μαζί με τη χρήση τεχνολογιών όπως Bioenergy Carbon Capture & Storage (BECCS) και Biochar Carbon Removal (BCR), δεσμεύουν διοξείδιο του άνθρακα σε μόνιμη μορφή και μπορούν να συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων της ανθρακοδεσμευτικής γεωργίας και κτηνοτροφίας και του εθνικού σχεδίου για την ενέργεια και το κλίμα.
Ειδικότερα ως προς την κλιματική διάσταση της βιώσιμης αξιοποίησης βιομάζας, αξίζει να σταθούμε στη βούληση της Ε.Ε. να εισαγάγει ένα νέο πλαίσιο πιστοποίησης της απορρόφησης διοξειδίου άνθρακα, γνωστού ως Carbon Removal Certification Framework (CRCF), καθώς μέσα στα επόμενα χρόνια και δεκαετίες καθ’ οδόν προς την κλιματική ουδετερότητα, δεν θα αρκεί μόνο η μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, μέσω της αντικατάστασης της ενέργειας προερχόμενης από ορυκτά καύσιμα από ΑΠΕ, αλλά και η απορρόφηση του ήδη υπάρχοντος διοξειδίου άνθρακα από την ατμόσφαιρα. Σε αυτό το πλαίσιο, οι τεχνολογίες δέσμευσης διοξειδίου άνθρακα βασισμένες στη βιομάζα, όπως BECCS και Biochar Carbon Removal, μπορούν αποδεδειγμένα να προσφέρουν λύσεις και να συνεισφέρουν στους συνολικούς στόχους δέσμευσης μέσω του επικαιροποιημένου ΕΣΕΚ.
Παρά το γεγονός ότι υπάρχει πλούσιο αναξιοποίητο δυναμικό υπολειμματικής βιομάζας στη χώρα μας, αλλά και πολλές ώριμες τεχνολογίες αξιοποίησης σε ενεργειακό, περιβαλλοντικό και κλιματικό επίπεδο, ο σημαντικότερος λόγος που υστερούμε εδώ και πολλά χρόνια στην αξιοποίησή του σχετίζονται με το, συνήθως, μεγάλο κόστος απόληψης, διαχείρισης και μεταφοράς της βιομάζας.
Ωστόσο, υπό την πίεση του επείγοντος της κλιματικής κρίσης και με την εμπέδωση κατάλληλων συνθηκών συνεργατισμού, έφτασε πλέον η στιγμή να εκφραστεί με χρηματικούς όρους η ζημιά που συμβαίνει στο περιβάλλον, τις τοπικές κοινωνίες, τα συστήματα υγείας, την περιφερειακή και εθνική οικονομία από τη ΜΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ της υπολειμματικής και συσσωρευμένης βιομάζας στους αγρούς και τα δάση της χώρας μας. Μία πρακτική την οποία λανθασμένα, όλα τα τελευταία χρόνια, θεωρούσαμε ως επιλογή μηδενικού κόστους. Εάν, ωστόσο, πραγματικά συναθροίζαμε όλα τα επιμέρους και «κρυφά» κόστη που συσχετίζονται με την πρακτική της μη διαχείρισης, θα συνειδητοποιούσαμε ότι, μεσομακροπρόθεσμα, είναι συντριπτικά πολλαπλάσια από κάθε επενδυτική πρωτοβουλία ή παρέμβαση διαχείρισης που μπορεί να αναληφθεί οργανωμένα και συστηματικά.
Η πρόσφατη μεταρρύθμιση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για την ολοκληρωμένη διαχείριση των δασικών οικοσυστημάτων της χώρας, η οποία αποτυπώθηκε στον νέο Νόμο 5106/2024 – ΦΕΚ 63Α/1-5-2024, δείχνει να αναγνωρίζει, ίσως για πρώτη φορά επίσημα από την πλευρά της Ελληνικής Πολιτείας, τις καταστρεπτικές συνέπειες της διαχρονικής μη διαχείρισης της βιομάζας και συγκεκριμένα της δασικής. Στο επίκεντρο της μεταρρύθμισης αυτής βρίσκεται η κινητροδότηση της απομάκρυνσης της υπερβάλλουσας βιομάζας των δασών, ώστε να μετριασθούν οι κίνδυνοι εξάπλωσης δασικών πυρκαγιών μεγάλης κλίμακας. Παράλληλα, μέσω της ενίσχυσης και ενδυνάμωσης της Δασικής Υπηρεσίας, την εκπόνηση και εφαρμογή νέων διαχειριστικών και αντιπυρικών μελετών, τη χρήση καινοτόμων τεχνολογιών και την εμπέδωση κλίματος συνεργασίας δασικών συνεταιρισμών και υβριδικών σχημάτων, επιχειρείται να καταστεί πιο εφικτή η συνεχής και βιώσιμη διαχείριση των δασικών περιοχών.
Η δασική βιομάζα που παράγεται κατά τις δραστηριότητες δασικής διαχείρισης μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή προϊόντων ξυλείας, αλλά κυρίως για την παραγωγή βιοενέργειας, βιοκαυσίμων και βιοπροϊόντων και να πιστοποιείται τόσο αναφορικά με ποσοτικά και ποιοτικά κριτήρια, όσο και με τις αυστηρές απαιτήσεις βιωσιμότητας της οδηγίας RED και των αναθεωρήσεων αυτής, οι οποίες ήδη υποστηρίζονται από τον ίδιο τον κλάδο βιοενέργειας και εφαρμόζονται κατά μήκος ολόκληρης της εφοδιαστικής αλυσίδας, εμπεδώνοντας την συμβιωτική σχέση ανάμεσα στη βιοενέργεια και τη βιώσιμη δασική διαχείριση.
Αντίστοιχες πρωτοβουλίες θα πρέπει να αναληφθούν και από άλλα συναρμόδια Υπουργεία, όπως ενδεικτικά το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, προς την κατεύθυνση αξιοποίησης και κινητοποίησης του ανεκμετάλλευτου δυναμικού από τις αγροτικές δενδρώδεις (κλαδέματα - υπολείμματα δενδροκομίας), αλλά και αγρωστώδεις καλλιέργειες (άχυρα σιτηρών). Οι πρακτικές αυτές μπορούν να αποφέρουν οφέλη τόσο στο περιβάλλον, μέσω της αποφυγής εκδήλωσης πυρκαγιών και έκλυσης αερίων του θερμοκηπίου και αέριων ρύπων, όσο και στο αγροτικό εισόδημα ως επιβράβευση αγροτών και ομάδων παραγωγών για την υιοθέτηση οικολογικών πρακτικών.
Επιπλέον, δεν θα πρέπει να παραγνωρίζεται και η ανάγκη διαχείρισης της παραγόμενης βιομάζας από τα αστικά και περιαστικά κλαδέματα των Δήμων και Περιφερειών της χώρας, όπως και εκείνης που προκύπτει από την υποχρεωτική τήρηση μέτρων πυροπροστασίας ακινήτων εντός και πλησίον δασικών εκτάσεων, βάσει της επίκαιρης Υ.Α. οικ. ΥΠΕΝ/ΔΑΟΚΑ/55904/2019/2023 - ΦΕΚ 3475/Β/24.5.2023 του ΥΠΕΝ και όλων των πρόσφατων σχετικών τροποποιητικών αποφάσεων και διευκρινιστικών εγκυκλίων.
Μέσα σε αυτό το πιεστικό πλαίσιο της αναγκαιότητας άμεσης κινητοποίησης του ανεκμετάλλευτου δυναμικού εγχώριας βιομάζας, η Ελληνική Εταιρεία Ανάπτυξης Βιομάζας - ΕΛΕΑΒΙΟΜ εξακολουθεί να συνεισφέρει με την εμπειρία, τεχνογνωσία και προτάσεις της προς όφελος του κλάδου Βιοενέργειας, της κυκλικής Βιοοικονομίας, της ενίσχυσης του αγροτικού εισοδήματος, της προστασίας των δασικών οικοσυστημάτων και της προόδου της ελληνικής κοινωνίας.
_______
Το άρθρο περιλαμβάνεται στον τόμο GREEK ENERGY 2024 που εξέδωσε για 13η χρονιά το επιτελείο του energypress.
Ο Αντώνιος Ε. Γερασίμου είναι Μηχ/γος Ηλεκ/γος Μηχ/κος ΕΜΠ, MSc | Πρόεδρος Δ.Σ. Ελληνικής Εταιρείας Ανάπτυξης Βιομάζας (ΕΛ.Ε.Α.ΒΙΟΜ.)
Πηγή: EnergyPress
0 Σχόλια